Altın Küpü

james stephens has irlandalı olarak irlanda masallarını retelling olarak yazmış genelde. “altın küpü” gibi daha serbest uyarlama kurmaca romanları da var. james joyce’la yakın arkadaş olan ve hatta onunla aynı gün doğduğunu savunan bu bey de joyce kadar irlanda’nın bağımsızlığına gönül verenlerden. “altın küpü” pek çok açıdan masalsı olduğu kadar inanılmaz gerçekçi ve ironik olduğu yönler de var. ormanın içinde yaşayan iki filozof ve onların karıları ve çocukları şeklinde başlayan masal-roman daha en baştan filozofların bommmmboş insanlar olduğunu, düşüne düşüne ağızlarından çıkan cümlenin dünyanın en basmakalıp ve alakasız cümlesi olduğunu bize gösteriyor. işin garibi son derece radikal fikirler de var masal-romanda. kadınlar doğurdukları çocukları sevmiyor ve değiştokuş yapıyorlar mesela. öyle sevebiliyorlar. bunu bugün yazın, topa tutulursunuz. sonra filozofun biri ve karısı ölmeye karar verip ölüyorlar. allahtan diğer kadın o arada iki çocuğu da sevmeye başlamış. arada yeşil giysili orman cinleri, aklı .ikinde pan, pan’la kaçan çiftçi kızı, cinlerin kaybolan küp altınları filan var, çok eğlenceli ilerliyor roman. çocuklar çocuk gibi, büyün köy bakıyor bir nevi, verilen öğütler politik doğrucu olmayan bir dünyadan ve hem komik hem doğru. hiçbir işe yaramayan filozofumuz angus og’u bulmak için yollara düşüp insan içine karışınca adam oluyor ancak. iyiliği, birisi için bir şeyler yapmayı, dinlemeyi filan öğreniyor. kendisi için saçını süpürge eden karısını ve hiç ilgilenmediği iki çocuğunu hatırlıyor. bu arada tutuklanıyor ve şunu söyleyeyim irlandalılardaki “acab” fikri müthiş işleniyor. bu romandaki polisler kadar salağı elbette çok ama yazılmıyorlar. oh eline sağlık james stephens’ın. sonu biraz aceleye gelmiş sanki kitabın ama olsun ben kendimi irlanda kırsalında gibi hissettim, çok iyi geldi. gözden kaçmış bu kitabı yayaımlayan dedalus’un da çevirmen berkay tartıcı’nın da ellerine sağlık. hamiş: cılız kadının çocuklarına anlattığı kadınlık bilgisine hayran kaldım. “ancak kadınlar, savaşlarını ciddi bir şekilde engelleyecek merhamet adlı bir iblis tarafından ele geçirilmişti.”