Bu Ülke

Evet, maalesef 5 üzerinden 2 puan. Kitabın dilinden dolayı da değil üstelik. Kitabı sadece 24 saat içinde tamamen anlayarak okudum. Fakat ben kimim de Cemil Meriç'i eleştiriyorum? Ben sadece bir okurum. Bir kitabı ya da yazarı eleştirebilmek için illa ki fakülte okumaya ya da kitap yazmaya gerek duymayan birisiyim yani. Normalde kurgu eserleri okurken yazarın hayatını kitabın bir ölçüde dışında tutup yorumu da öyle yazmayı seven bir okurum. Fakat bu tamamen bir düşünce kitabı olduğu için mecburen Cemil Meriç’in düşünceleriyle birlikte bu kitabı yorumlamak zorundayım. Hatta zorundayım, çünkü sessiz kalamazdım... Bu Ülke, gayet verimli ve ufuk açıcı düşüncelerle birlikte başlasa da kitabın sonlarına doğru gidildikçe maalesef Cemil Meriç'in düşüncelerinin freninin boşaldığı ve birden çelişki uçurumunun içine düştüğü bir kitap. Başlarda yapılan sağ-sol ayrımı, ana dili iyi bilmeye yapılan vurgu, kitaplar ve edebiyat hakkında söylenenler, Meriç'in genel kültürünün şahaneliği, dergicilik sektörü hakkındaki düşüncelerini okumak gayet keyifli... Hatta 89. sayfada dili Odysseia destanındaki Penelop'un örgüsüne benzetip hiç yerinde durmadan değiştiğini ve tamamlanmayacağını belirtmesi muhteşem bir benzetme mesela. Peki ya sonra? Sonrası "dıj güçler", "üst akıl", "bunlar zillet ittifakı", "laiklik elden gidiyeah diyen dayı". Evet, yanlış duymadınız. Bu sitede bu kitap için yapılan incelemelerden bir tanesinde aynen şöyle bir kısım geçiyor: "Cemil Meriç'in kitaptaki fikirlerinin kahvehanedeki dayının fikirlerinden tek farkı, süslü sözleri ve laf arasına sokuşturduğu önemli isimler. Gerisi aynı lakırdı." O kadar katılıyorum ki buna... Şu an "Bu Ülke"nin yaşadığı bütün iç sorunları "dıj güçler" ve "üst akıl" diye bahanelerle Batı'ya yükleyen insanlardan hiçbir farkı yok hatta düşünce yapısının. Hatta o arkadaşın yorumuna bir katkı da benden olsun: Cemil Meriç şu an yaşasaydı bu fikirleriyle arka camında Osmanlı tuğrası bulunan bir Doblo'ya sahip olan Neo-Osmanlıcı biri olabilirdi rahatlıkla. Sizi öncelikle bu konuda en sevdiğim alıntılardan biriyle tanıştırmak istiyorum. Kendisi faşizmin karşısında cesaretiyle ve başkaldırısıyla durabilmiş gerçek bir aydın olan Miguel de Unamuno'nun Günlükler kitabında geçiyor: "Ahlaklı olmak ahlakçı olmak; ahlakçı olmak ahlaklı olmak demek değildir. Dini inancı güçlü olmanın, dinci olmak anlamına gelmediği gibi..." Cemil Meriç bu kitabında ahlaklı biri olmaktan öte, Batı'nın -yani ona göre laikliğin ve Cumhuriyet ile başlatılan Batılılaşma rüzgarının- küfrüne, ahlaksızlığına, zilletine saplanmamak için ahlakçı olmanın gerekliliklerini; bunu yaparken de dini inancı güçlü olup o kendisinin de kitabın başında dediği gibi "her düşünceye saygı" içerisinde bulunmayı değil de dinci olmayı öğütlüyor. Madem böyle dedik, başlayalım Meriç'in çelişkilerini yorumlamaya... Belki duymuşsunuzdur ya da biliyorsunuzdur. Cemil Meriç hem yaptığı işin yoğunluğundan hem de okuma ve araştırma sevdasından dolayı 38 yaşında gözlerini kaybediyor. "Bu Ülke"deki tedavilerden sonuç alamayan Meriç, tedavi olabilmek için Paris Kenzven Hastanesi'ne gidiyor, o da nafile. "O zaman gözlerini kaybedince neden tedavi olmak için çareyi Paris'e, yani o sürekli gömdüğün Batı'ya gitmekte buluyorsun?" diye sorarlar adama sayın Meriç. Hani Batı her küfrün kaynağıydı, ya hastanede gözlerine şırıngalarla küçük şeytanlar enjekte etselerdi? Meriç'in çelişkili mantığına göre Batılılar üretti diye hiç araba kullanmamamız, yurtdışından gelecek ilaçları hiç tüketmememiz, cep telefonu almamamız, kendi kültürümüzün tatlısı olan aşurenin içindeki malzemelerde bile artık dışa bağımlı olmamıza rağmen yine de onları Batı'dan ithal etmememiz gerekirdi. Hatta benim de bu incelemeyi Fransız eleştirmen Sainte-Beuve'ün eleştiri tekniğiyle yazmamam gerekirdi. Şükür ki böyle toksik bir zihniyette olmamışız. Kendisi Jurnal kitabında her ne kadar "Benim bütün kuvvetim mümkün olduğu kadar tarafsız oluşumdan geliyor" dese de kendisinin taraflılığı diğer taraflı ta