Juvenil

Varlığından Cem Akaş’ın bir paylaşımı ile haberdar olduktan sonra merak ettiğim ve sipariş ettiğim kopyasının gelmesini beklerken, değerlendirmelerini önemsediğim Banu Yıldıran Genç’in övgü dolu yorumunu görüp okumak için sabırsızlandığım bu “çok kısa öyküler”in derlemesini sabah bir solukta bitirdim. Bazı örneklerini çok beğendiğim mikroöykü türünde, başarılı bir eser olduğunu düşünüyorum. Kayıp başta olmak üzere bazı iç karartıcı konular etrafında yoğunlaşmış olması yüzünden kimi okura rahatsız edici gelebilir belki. Ama böyle bir rahatsızlık yaşanmadığı durumda kitabın, türe aşinalığı olmayanların bile ilgisini çekebileceği kanısındayım. Bir örnek olarak “İntihar Etme Özgürlüğümün Elimden Alınması Üzerine” başlıklı öyküyü alıntılarsam, yukarıda söylemeye çalıştıklarımı daha anlaşılır kılar sanırım: “İşsiz kaldığım dönemde beni en çok kaygılandıran bir süre intihar edemeyecek oluşumdu. İntihar edebilmem, intihar edebilme özgürlüğüm dev basın yayın organlarınca ve sosyal medyayla askıya alınmıştı: ‘İşsizlik yüzünden bunalıma giren genç intihar etti.’ Oysa daha varoluşsal sebeplerden kaynaklanıyor intiharım.”

öykü çok severim minimal öykü pek sevmem. küçürek, mikro ya da kısa kısa öykü işte, bin tane adı var. ama cem tunçer’inkileri çok sevdim, böyle de tutarlı bir insanım. tekrarlayan bazı temalar, içerdiği ağır sarkazm, çok acı bir konuyu bazen birer paragrafta bu denli iyi aktarması beni epey etkiledi. balkondan düşen küçük kardeşin gerçekliği beni hiç ilgilendirmiyor. edebiyat onu benim için gerçek yapıyor zaten. beni nasıl etkilendiğim ilgilendiriyor ki okuyup yattığım bu kitap sayesinde (ya da yüzünden) tüm gece ölümlerle uğraştım. cem tunçer’in sosyal medya hesaplarını bilenler biraz ilginç mizah anlayışına tanıdıktır. işte o nedenle 4. kattaki balkonda trafik kazasından ölen bir baba sizi güldürürken bir yandan hüzne gark ediyor. memur çocuklarıyla diyaloglar’ın her birine çok güldüm. ayrılık ve aldatma meselelerinde hep hüzünlendim. edebiyat dünyasına baktığı editoryal başlıklı içeriklere bayıldım. ama elimizdeki en önemli şey detaylar. bu öykülerde bunları hissetmemizi sağlayan şeyler onlar. tunçer’in farklı gözü, çoğumuzun başına gelen ama unutup geçtiği epey garip şeyi kaçırmadan görüyor. cenaze namazının yanlış kılınmasından tutun yatağın üstüne dikkatle katlanıp konmuş bir tişörte kadar detaylar ve anlar bu öyküleri yazdırıyor. bu anları biriktirmek, detayları unutmamak ya da uydurmak, 73 öykü yazmak, bu öykülerin her birine başlık bulmak, bazılarını birbirine bağlamak ve sonuçta bütüncül bir hikaye yaratmak gerçekten kolay değil. tunçer’in kendine has bir dili de var. ara cümlelerle uzatıyor genelde. kısa kısa bir sürü cümle bağlanıyor. bu da aslında metne ve ironiye hizmet ediyor. bir romanda bu denli ara cümle gözüme batabilirdi ama burada gayet iyi gidiyor. kitabın adının anlamını aldığımda öğrenmiştim, bence cuk oturmuş. karakterimiz gayet juvenil çünkü. şunu de açıklıkla söyleyeyim gençlere yakın olmayan boomer edebiyat kuşağı bu kitaptan hiç hoşlanmaz. çünkü pek çok şey ona uzaktır artık. maalesef böyle de bir şey var.

Bugün Juvenil'i okudum. Mikro hikayelerden oluştuğu için bir çırpıda bitti zaten. Dürüst olmak gerekirse bu mikro hikaye olayından dolayı kitaba önyargıyla başlamıştım. Çünkü tüketim çağının ürettiği kısa ve kolay tüketilebilir kitap mantığı beni fazlasıyla rahatsız diyor. Aslında Çehov'un, "Vaktim olsaydı daha kısa yazardım." sözüne binaen bir metnin olabilecek en kısa formda olması gerektiğini düşünüyorum. Mümkün olabilse de bir cümlede anlatabilsek bazı şeyleri ve daha fazla mikro hikayeler okuyabilsek. Nasıl kolay tüketilebilsin diye yarım yamalak kısa metinler yazılıyorsa tam aksi şekilde yazdığı cümleleri feda edemeyen ve derdini kıvrana kıvrana yüzlerce sayfada anlatan gereksiz uzun metinler de yazılıyor. Bir metin olabildiğince kısa olmalı. Bir yazar derdini olabildiğince net anlatabilmeli. Pek tabii kimi zaman bazı dertleri anlatmanın en kısa yolu da diğer metinlere kıyasla uzun olabilir. Proust'un derdi en aşağı bir buçuk milyon kelimede anlatılabilir. Bu doğrultuda her ne kadar moda da olsa böyle kısa fakat etkili metinler yazmak Çehov'un da dediği gibi daha zahmetli işler. Daha zahmetli olduğu için de başarısız olmaya daha çok mahkum. Juvenil'e de tam bu sebeple önyargıyla başladım. O incecik kitabın içerisinde yer alan onlarca mikro öykü her ne kadar bağımsız gibi gözükse de itinayla bırakılmış boşlukların içerisinden bir yolunu bulup bir şekilde diğer bir öykünün yolunu kesmeyi başarıyor. On yaşındayken henüz, balkondan düşen Kaan'ın abisi üzerinde bıraktığı hüzün ve abisinin onun ölümünden sebep duyduğu pişmanlık ile geç kalınmış bir özür girişimi. Bu özür girişimi sırasında araya giren başka insanlar, başka olaylar, başka hikayeler fakat temelde tek bir hüzünlü hikaye: Juvenil.