Körlük

Jose Saramago'nun Körlük eseri her ne kadar büyüleyici bir eser olsa da bir o kadar da zorlayıcı bir karaktere sahip. Cesur okuyuculara hitap eden iddialı yapısıyla yoğun korku ve cinsel şiddettin ötesinde sayfalar boyunca kesintisiz uzayan cümleleri ve uzun diyaloglarıyla zaman zaman okuyucu için zorlayıcı olabiliyor. Ama her ne olursa olsun ritmik, yansıtıcı, eğlenceli, acımasız ve şiirsel diliyle okuyucuyu kısa sürede kendisine bağlamak konusunda oldukça maharetli bir eser .Distopik kurguya ilgi duyan herkesin mutlaka okuması gereken bir yapıt olduğuna inanıyorum.

Yüreğime çok ağır geldi ama elimden de bırakamadım… Çok çok çok iyiydi…

José Saramago insan doğasının en kırılgan yerlerine dokunan, rahatsız edici ama bir o kadar da sarsıcı bir roman yazmış. Bir gün aniden başlayan “beyaz körlük” salgınıyla birlikte toplumun ince cilasının ne kadar hızlı döküldüğünü görüyoruz. Kuralların, ahlakın ve düzenin aslında ne kadar kırılgan olduğunu ve kontrolden çıkmanın ne kadar kolay olabileceğini yazmış. Roman boyunca beni en çok etkileyen şey, insanın "yaşama güdüsünün" inanılmaz gücüydü. Açlık, korku, belirsizlik ve kaos içinde bile insanlar bir şekilde hayatta kalmaya çalışıyor. Ama aynı zamanda aynı koşullar altında "toplumsal vahşetin" nasıl hızla ortaya çıktığını da görüyoruz. Güç dengeleri değişiyor, küçük gruplar oluşuyor, örgütlenmeler doğuyor ve insanlık bazen en karanlık yüzünü gösteriyor. Saramago’nun karakterlere isim vermemesi de çok çarpıcıydı. Bu tercih, hikâyeyi bir ülkenin ya da bir grubun değil, "tüm insanlığın hikâyesi" haline getiriyor. Kör olan sadece karakterler değil; aslında bazen görmesine rağmen göremeyen bir toplumun metaforu bu. Kitap boyunca içimde sürekli şu soru dolaştı: İnsanlar ne zaman insanlıktan çıkar? Eğer gerçekten böyle bir durum yaşansaydı, "ben kim olurdum?" Korkunun içinde vahşileşenlerden mi, yoksa karanlığın içinde hâlâ insan kalmaya çalışanlardan mı? Pandemi döneminde okumamış olmama gerçekten şükrediyorum; muhtemelen etkisi çok daha derin olurdu. İnsan kendini karakterlerin yerine koymadan edemiyor, ve o düşünce bile ürpertici. "Blindness" sadece bir distopya değil; insan doğasının üzerine yazılmış güçlü bir alegori. Bitirdiğimde içimde uzun süre kalacak bir huzursuzluk bıraktı. Ama sanırım iyi edebiyat tam da bunu yapar: insanı rahatsız eder, düşündürür ve kendi karanlığıyla yüzleştirir. Benim için unutulmayacak kitaplardan biri oldu.