Cehennemde İlahi

Son beş senede okuduğum en iyi öykü kitabı, Türk edebiyatında yerini sapasağlam alacak bir eser. Billur Örüntüler'i ne kadar severim, kaç defa okudum öyküleri. Yeni kitabında da iyi bir şey çıkaracağını düşünüyordum Rıdvan Hatun'un fakat benim için de büyük bir sürpriz oldu bu öyküler. İlk kitabının epey ötesinde. Bir defa dil mahareti zaten iyi bir yazar Hatun, bunu ilkinde de görmüştük lâkin Cehennemde İlahi'de kendine ait o dili artık oturtmuş. nasıl ki Sevim Burak'ın, Leylâ Erbil'in, Vüsat O. Bener'in, Sami Baydar'ın, Tomris Uyar'ın, Aslı Erdoğan'ın kendine has bir dil dünyası varsa artık Rıdvan Hatun'un da öyle bir dili olmuş. Sonraki kitaplarında buradan emin olacağım. Beni esas çarpan bir bütün olarak yarattığı fenomendi, yedi öyküden oluşan Cehennemde İlahi'de bir intro ve outro da var. öyküler birbirine ara metinlerle -kısa- ulanmış. Hem tanıtım metni gibi okunabilen, hem bir hikâye bütününün taşları gibi. Hem de köprü öyküler arasında. Anlatıda usta bir yazar gibi yaklaşmış. Öykülerin dilinden sonra en iyi yönü atmosferi. Her öyküde yoğun, imgesel ve alegorik ögelerle desteklenen atmosfer dikkat çekiyordu. Bu da kısa ve kompakt bir tür olan öyküde bir roman edası yaratıyordu. Öyküleri okurken dünyadan koptuğumu hissettim.. Parmak uçlarım karıncalandı mesela..ne yarattığını çok iyi bilmiş yazar. Zihnin kıvrımlarına hükmeden bir tarzı vardı. Sirk ve Ortanca öyküleri sadece son beş sene içinde değil, tüm okurluğumda okuduğum en iyi öykülerdi. ikisini her daim anacağım, öykü önerisi olarak kullanacağım. Bilhassa bu iki öyküde nefis bir şey yapmıştı Hatun. Okuru vakumlayan, zengin imgeleriyle heyula gibi esareti altına alan iki öyküydü. İkisinin de baş kahramanı öyküde anti-kahraman arketiplerine güzel örnekti. Ben olsam bu iki öykünün başına DİKKAT: AĞIZ KURULUĞU YAPAR. yazardım. Papağan ve Cehennemde İlahi öyküleri yine oyunbazlığıyla akılda kalıyordu. Yine kusursuza yakındı fakat tüm kitaba sirayet eden okurun zihin jimnastiği yapma eylemini tetikleyen unsurlar ağır basıyordu. Öykü zaten okuyup geçilen bir tür değil fakat Türk edebiyatında bazı yazarlar okuru muzır oyunlarıyla yormaya çabalar ki bu risklidir. Anlaşılmayanın kolay vazgeçildiği bir okur kitlesine sahip ülkemizde cesaret ister. Ali Teoman bunu yapmıştır mesela. Rıdvan Hatun da bu cesur yazarlar arasına girdi bence bu kitabıyla. İz ve Sürem öyküleri yerelliği, sembolizmi ile öne çıkıyordu. Yoğun anlatımı ve tetikleyici yapısıyla güzeldi. Bu öyküler arasında bana en uzak olan Obruk ise İz öyküsüne bir gönderme yapıyordu. en azından ben öyle yorumladım. Bu öyküyü bir daha, bir daha okuyacağım. Anlamadığım bazı şeyler vardı. Ki bence anlam yönünü körükleyen yapı tüm kitapta mevcut. Neticede usta işi bir öykü kitabı olmuş. O kadar çok beğendim ki. Defalarca okuyacağım bazı öyküler var içinde. Aynı zamanda kapağı da yazar kendi yapmış. bu da kitapla bir bütünlük oluşturuyor. Bu arada hayvan imgelemi de yoğun öykülerde, bu da üzerine çalışabilecek, okuma yapılabilecek bir alan. Cehennemde İlahi başucu kitaplarım arasına girdi. Yukarıda saydığım yazarlara da eklendi yazarı. Ne yazacak diye kapısında beklediğim isimlerden biri oldu açıkçası. Bu kitabın olumsuz eleştirilerini bizzat takip edeceğim, merak ediyorum neresinden vurmaya çalışacaklar. Övülen öykülerden çok farklı bir yapısı ve kendine has duruşu var.. Anlaşılmak istemiyor gibi ama anlaşılıyor.. Sarmalı epey kuvvetli. Yoğun ve zarif. Unutulmaz bir kitap.. çok ama çok sevdim.

Varoluşun İlahisini Dinlemek: Rıdvan Hatun Yazını Rıdvan Hatun dili, anlatısı, evreni, edebiyatı var. Bu güçlü bir başlangıç, evet; çünkü özgün olma kaygısını hiç hissetmediğiniz, oldukça otantik bir dünyayı ve onun dilini deneyimliyorsunuz Hatun’un yazınında. Yazarın ilk kitabı Billur Örüntüler ile Cehennemde İlahi, birkaç ortak zeminde buluşsa da; söz gelimi varoluşçu zemin, her biri biricik karakterler, son derece yalın ve sade bir dil gibi, her iki kitabın ayrı ayrı, titizlikle okunarak incelenmesi gerekiyor. Billur Örüntüler, bir ilk kitap olarak yeni bir ‘sesi’ bize müjdelerken, Cehennemde İlahi, kısa sürede Hatun'un yazarlığını nasıl deneysel ve takdirlik bir seviyeye taşındığını, okuyucuyu heyecanlandırarak işaret ediyor. Burada tercihimi, Cehennemde İlahi'yi görmeye çalışmaktan yana kullanıyorum. Bir temel anlatının çerçevesi içinde, öyküleri birbirine teğeller gibi işleyen bir halka ile başlıyor ve tamamlanıyor kitap. Bir öykü kitabı için, bu yöntem, anlatılan farklı hikayeler de olsa, bir murat olduğunu hissettiriyor. Yanlış anlaşılmasın, Rıdvan Hatun bize bir şey anlatmaya çalışmıyor, sanki karakterlerine bir şeyler anlatmak istiyor gibi daha çok. Kendi üretimi olan kapak görselinden, temel anlatı ve öykülere kadar bütünlüklü bir çöküşe bakıyor gibiyiz. Kapakla başlayalım. Bir ayağı havada, hareket halinde olduğunu düşündüğümüz bir at. Önünde bir ‘kaya’, arka ayağı ise bir halata bağlı. Kitap boyunca okuduğumuz 7 öykünün her birinde de, hareket etmek isteyen ama hem fiziksel dünyalarındaki bariyerlere, hem de içsel engellerine takılıp kalmış karakterleri okuyoruz. Bir cehennem tasvir etmiyor Hatun, ancak cehennemi çöküşler yaşayan karakterlerin varoluşsal sancılarını duyuyoruz. Ajite etmeden, bağırmadan, sessiz sakin, şiirsel bir yolla anlatmayı başarıyor tüm bu cehennemi. İlahi olan da, bu cehennemden, bariyerlerine rağmen, çıkma çabasının kendisi gibi. Yazarın dili; insanlara dair gözlemlerinin, insanı anlama çabasının, sosyal ve toplumsal ilişkilerin dinamiğinin derinliğini, sessiz ve oldukça güçlü biçimde yansıtır nitelikte. Pastel bir evren burası, hiçbir şey parlamiyor ve hatta yer yer içe doğru sönüyor sanki. Bir nevi karanlık edebiyatın evrenindeyiz. Burası cehennem değil, cehennem sanki biziz, çöküşlerimiz ve cehennem başkası gibi. Der gibi Ridvan Hatun: Her birimiz, ben olarak eksikliyiz, diğerindeki yankılarımızla var oluruz. Lakin, o başkası, tam da cehennemin kendisidir. İşte ilahi olan, ötekindeki ben'in yansımalarında gördüğümüz kaostan kaçmadan, tüm belirsizliklere doğru uzanacağımızı kabul ederek, yeniden ben'e dönebilmek. İshak'ın"olası babaları" da, Aysel'in "olamayan" kocası da, ancak kendilerine döndüklerinde görünür olmaya başlıyor. Ancak, diğerlerinin yüzlerindeki aynalarla, o cehennem içindeki ilahiyi duyabilmek mümkün hale geliyor. Ridvan Hatun, Türkçe yazın için başlı başına bir müjde. Biliyoruz ki kurmaca, aslında varoluşumuzun hayatı anlama imkanlılığının en güçlü araçlarından. İşte tam da burada, daha iki kitabıyla, hayatı onun anlattığı biçimiyle okuma imkanlılığı için, bir kitabını bitirir bitirmez, gelecekteki olası yeni kitaplarına doğru uzanıyor bakışlarımız.

yetenekli bir yazar olduğu belli hatun'un. ama o köye kız getirme öyküsünü çok beğenmiş olduğu da belli ve bu beni umutsuzluğa sürüklüyor. 1950'lerden bu yana en az 128 öykü, 8 roman, 5 film vardır aynı konuyu aynı estetikle ele alan. dili filan güzel tabii de neden, neden diye sormadan edemiyorum.