Gökçe Akbulut
9 Ocak 2026
“Sevmek ,sahiplenmenin en güçlü yoludur herhalde, sahiplenmek ise sevmenin en çirkin yolu.” cümlesi bana göre Saramago’ yu en iyi özetleyen cümle. Ve şöyle devam eder Saramago “İnsan olmanın ne demek olduğunu her geçen gün daha az bileceğiz.”
Kitabı açar açmaz “Evim Pilar’a..” yazıyor yani çok sevdiği büyük aşkına armağan etmiş bu eserini. Saramago’nun 83 yaşında yazdığı son eseri bizlere ölümün tek gerçek olduğunu çok iyi bir şekilde özetliyor aslında. İnsanların ölümle karşı karşıya geldiklerinde gireceği halleri ise şöyle özetliyor. “Hayat böyleydi işte, kaşıkla verir ve sonra birgün kepçeyle verdiklerinin tümünü geri alırdı.”
Kitaba dönecek olursam yine bir distopya ile karşı karşıyayız Saramago bazen kitaplarında Tanrı olarak (Kabil kitabı) , bazen bir peygamber olarak (İsa’ya Göre İncil kitabı) bazense karşımıza insanın içindeki şeytan olarak çıkıyor. Ve onların ağzından konuşuyor. Ki birçok eserindede şeytanı insan olarak tasvir eden Saramago bu şeytanın bazen Tanrısal bir güç olduğunu yine bu eserindede insanın bir şeytan dünyanınsa bir cehennem olduğunu o cehennemin içimizde olduğunu bizlere çok net ifade ediyor.
Kitabımız yine bir distopya üzerine kurulmuş. İsimsiz bir ülkede birgün ölüm ülkeyi terkeder ve kimse ölmez. Hastalar dahada hastalanır, yatak döşek yatanlar dahada kötüleşir ama ülkede kimse ölmez. Ve bu ölümsüzlük ailelerin zamanla pes edip yakınlarını sınırdaki ülkelere götürüp gizlice öldürüp gömmesiyle devam eder. Ülkede mafia adında bir örgüt oluşur ve devlet bu mafia denen kuruma para verip insanların ölüm işlerini halletmesi için talimatlar verir. Devletin çürümüşlüğünü, sistemin bozukluğunu her eserinde aşırı işleyen bir Libertaryan sosyalist olan Saramago bu eserindede yine bizlere siyasi kimliğini vurguluyor. Devamı spoiler olabilir.
Özellikle etkilendiğim bir yer var. bir bölümde büyük baba var ve elden ayaktan düşüyor ailesi ise onunla yemek yemek bile istemiyor ama adam ölemediği için aile onu dışarı hapsedip orda bakmaya başlıyor ve birgün ailenin küçük çocuğu elinde tahta bir tabak ve kaşık yaparken babası görüyor ve soruyor neden bunu yapıyorsun diye sende birgün yaşlandığında dedem gibi sende tek başına yemek yiyeceksin ve ben sana bakmayacağım diyor. Bunlarda senin kapların diyor. O bölüm cidden beni aşırı etkiledi. ölüm aradan 8 ay geçiyor ve ülkeye geri dönüyor birçok mektupla tabiki. Ve insanoğlu o kadar kalleşki diyor Saramago ölümsüzlük geldiğinden beri yüzbinlerce insan ailesini sevdiklerini mafia denen örgüte teslim edip bakmak istemediği için zorla öldürdü ve gömdü. Ve şimdi ölüm geri geldi ve şuan insanoğlu pişman. Çünkü sevdiklerinin celladı oldu. Bakmak istemediler ve öldürdüler. İşte insanoğlunun yine mükemmel bir portresini çiziyor yazarımız. Tavsiye ederim.
